افزودن موضوع چاپ دوم علاوه بر این نسخه کامل برای اولین بار از موضوع به پایان رسید افزودن موضوع های فعال

سنت و فضائل اخلاقى

• قرآن اخلاق رسول اکرم صلی الله علیه وسلم (اولین نسخه)

بقلم: دکتر خالد بن عبدالعزیز جناحی (بحرین) - 2012-04-02

قرآن اخلاق رسول اکرم صلى الله عليه وسلم

 

 

 

 

 

 

حمد وسپاس خداوندی را سزاست که محمد را برای انسانیت مبعوث نمود که مردم با اقتدا به سنت ایشان صلی الله علیه وآله وسلم و در پیش گرفتن سلوک و رفتار و اخلاق ایشان به سوی سعادت پیش می روند.

 

پیامبر بزرگوار ما که خداوند متعال در مورد ایشان صلی الله علیه وآله وسلم  می فرماید: }لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن كَانَ يَرْجُواْ اللهَ وَالْيَوْمَ الْآَخِرَ{ أحزاب (21)

 

سرمشق و الگوی زیبایی در پیغمبر خدا برای شما است .

 

برای کسانی که امید به خدا داشته و جویای قیامت باشند و خدای را بسیار یاد کنند.

 

و می فرماید: }وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ  {أنبياء (107)،

 

ما تو را جز به عنوان رحمت جهانیان نفرستاده ایم.

 

و می فرماید: }وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ  { قلم (4)؛

 

 

تو دارای خوی سترگی هستی.

و صحابه و کسانی که بعد از آنها بوده اند اخلاق رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را مورد توجه قرار داده اند ، بنابراین صحابه از عایشه رضی الله عنها  در مورد اخلاق آنحضرت پرسیدند عایشه در پاسخ گفت : «اخلاق ایشان قرآن بود».

هر کس سیره ی پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم را با دقت مورد بررسی قرار دهد خواهد دید که تمام ابعاد زندگی ایشان با تعالیم و آموزه های قرآن انجام گرفته است و قرآن او را به بهترین اخلاق راهنمایی کرده است، خداوند متعال می فرماید: { خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ } أعراف(199)

 

 

گذشت داشته باش و آسان گیری کن و به کار نیک دستور بده و از نادانان چشم پوشی کن و بار دیگر خداوند بر پیامبر منت می گذارد که به وی اخلاق و ارزشهای والا ارزانی کرده است، و می فرماید: {  لَقَدْ جَاءَكُمْ  رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ  }    توبة (128)  

 

 

بیگمان پیغمبری از خود شما به سویتان آمده است هرگونه درد و رنج و مصیبتی به شما برسد بر او سخت و گران می آید به شما عشق می ورزد و اصرار به هدایت شما دارد و نسبت به مؤمنان دارای لطف فراوان و بسیار مهربان است.

 

در جایی دیگر ایشان را به نرم خویی با مردم و آموختن اخلاق نیکو به آنها، فرمان می دهد، چنان که می فرماید: { فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ }    آل عمران  (159).

از پرتو رحمت الهی است که تو با آنان نرمش نمودی و اگر درشت خوی و سنگدل بودی از پیرامون تو پراکنده می شدند پس از آنان در گذر و برایشان طلب آمرزش نما.

و خداوند متعال می فرماید: {  ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ }  (نحل: 125) . 

مردمان را با سخنان استوار و بجا و اندرزهای نیکو و زیبا به راه پروردگارت فراخوان، و با شیوه هرچه نیکوتر و بهتر گفتگو کن.

آری زندگی ایشان صلی الله علیه وآله وسلم اینگونه بود، و ایشان از همه مردم اخلاق بهتر و برتری داشت.

وی در میان خانواده اش در کارها به آنان کمک می کرد شتر را علف می داد و گوسفند خانه را می دوشید، لباسش را پینه می زد و با دستان خود کفشش را وصله می زد، و اینگونه دعا می کرد و از پروردگارش  می خواست و می گفت: « خدایا من را به سوی بهترین اخلاق هدایت کن، بیگمان هیچ کسی جز تو به سوی اخلاق بهتر هدایت نخواهد کرد و خدایا اخلاق بد را از من دور کن، چون هیچ کس جز تو اخلاق بد را دور نمی کند» (مسلم 771 روایت علی ا)

و ما را فراخوانده تا از ایشان الگو برداری کنیم و می فرماید: « کاملتترین مؤمنان از لحاظ ایمانی کسانی هستند که اخلاق بهتر و نیکوتری دارند» (ترمذی 1196  روایت ابوهریره ا) 

 

و پیامبر ما صلی الله علیه وآله وسلم از همه مردم اخلاق بهتری داشت و از همه ایمان کاملتری داشت، و میفرماید: « مبعوث شده ام تا اخلاق نیک را به کمال برسانم» (بخاری در ادب المفرد273 روایت ابوهریره)   

 

و می فرماید: « نزدیکترین شما روز قیامت به من کسی است که اخلاق بهتری داشته باشد» (احمد 7035 روایت عبدالله بن عمرو ا)

 

 و رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم بیان فرموده که مؤمن به سبب اخلاق نیکو به مقام کسی که روزها روزه و شب ها را با عبادت می گذارند می رسد»   (ابوداود 4798 روایت عایشه رضی الله عنها)

  

و بیان فرموده است که روز قیامت هیچ چیزی از اخلاق خوب در ترازوی اعمال سنگین تر نیست، و خداوند انسان فحاش و زشت گو را دوست نمی دارد»   (ترمذی 2002 روایت ابودرداء ا الله عنه)    

 

 

 

و در موارد زیادی وقتی صحابه از پیامبر طلب نصیحت می کردند،  آنان را به رعایت تقوای الهی و اخلاق خوب توصیه می نمود، از ابوذر رضی الله عنه روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: « هر جا که هستی از خدا بترس و به دنبال بدی نیکی کن که نیکی بدی را محو می کند، و با مردم با اخلاق خوب رفتار نما» (ترمذی 1987)

 

و پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم قبل از اینکه معاذ رضی الله عنه رخت سفر بندد وی را چنین نصیحت می کند: « خدا را بپرست و با او چیزی را شریک مکن» معاذ گفت: ای رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم بیشتر از این نصیحتم کن، فرمود: هرگاه بدی کردی به دنبال آن نیکی کن، معاذ گفت: بیفزای! فرمود: استوار باش و اخلاقت خوب باشد»   (صحیح ابن حبان 524 روایت عبدالله بن عمرو بن عاص ا)

و رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را پرسیدند چه چیزی بیشتر سبب ورود به بهشت می شود؟

فرمود: تقوای الله، و اخلاق نیکو» (ترمذی 2004 روایت ابوهریره رضی الله عنه)  

 

و رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به یارانش می گوید: آیا شما را ازبهترین هایتان آگاه نکنم؟» گفتند: بله ای رسول خدا! فرمود: آنان که عمرشان طولانی تر و اخلاق بهتری دارند» (مسند احمد 2/235 و 403)  

  

و اینجا بود که سلف صالح و گذشتگان نیکوی ما رفتار و اخلاقشان مطابق با رهنمودهای قرآن و سنت بود و اخلاق نیکو شعار آنها و توصیه یکدیگر به ارزشها و مبادئ اسلامی لباس آنان بود، و این مفاهیم در لابلای کتابهایشان و درسهایشان به وضوح به چشم می خورد، به عنوان مثال امام صابونی متوفای 449 هـ در کتابش عقیدة السلف اصحاب الحدیث» می گوید: سلف یکدیگر را به نماز شب، و صله رحم، و سلام کردن و غذا دادن و مهربانی مستمندان و یتیمان و اهتمام ورزیدن به امور مسلمین، و میانه روی در خورد وخوراک و لباس و ازدواج و مصرف توصیه می نمایند و همچنین همدیگر رابه انجام کارهای خیر و نیک و امر به معروف و نهی از منکر و پرهیز از طمع ورزی توصیه می نمایند، و نیز یکدیگر رابه حق و صبر سفارش می کنند.

 

اخلاق نیکو نزد سلف صالح از ارکان عقیدتی و اصلی در منهج آنان بود.

 

و سلف صالح ما ارزش و جایگاه اخلاق رادریافته بودند.

 

ام درداء همسر ابودرداء رضی الله عنهما می گوید: « ابودرداء شب را با نماز سپری می کرد و گریه می نمود و می گفت: بار خدایا آفرینشم را زیبا نموده ای، اخلاقم را نیز نیکو و زیبا کن و تا صبح چنین می گفت، صبح فردا به او گفتم: ای ابودرداء دیشب دعایت فقط درباره ی اخلاق خوب بود، گفت: ای ام درداء اخلاق نیکو بنده را به بهشت می برد، و اخلاق بد به جهنم می برد» اینگونه او رضی الله عنه دریافته بود که اخلاق خوب انسان را به بهشت می رساند و از ابوهریره ا روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را پرسیدند که چه چیزی بیشتر سبب ورود مردم به بهشت می شود، پیامبر فرمود: تقوای الهی و اخلاق خوب».

 

و سلف صالح یکدیگر را به اخلاق خوب توصیه می کردند و اخلاق خوب را به یکدیگر می آموختند در مجلس عطاء بن ابی رباح فردی سخن گفت، فردی دیگر وسط حرف او پرید و سخن گفت، آنگاه عطاء گفت: سبحان الله این چه اخلاقی است! من حدیث را از کسی می شنوم و حال آنکه از او آن را بهتر می دانم اما چنان به او نشان می دهم که من از او بهتر نمی دانم». (صفة الصفوة 2/214 ابن جوزی)    

 

 

اما امروز اگر کسی اوضاع مسلمین را مورد توجه قرار دهد خواهد دید که با اخلاق نیکو و صفات پسندیده فاصله بسیار زیادی دارند، و می بینیم که عملکرد آنها در بخش اخلاق، رفتار مخالف آموزه های قرآنی و نبوی است و کار به جایی رسیده که در این دوران ملت های دیگر ما را به خاطر بد اخلاقی مان مورد نکوهش و عیب جویی قرار می دهند.

پس ای بندگان خدا در فرموده الهی که «وقولوا للناس حسنا» بقره

با مردم سخن نیک بگویید، بیندیشید و با برادران خود به نیکی و نرم خویی رفتار کنید و با چهره ای باز و خندان بابرادران خود روبرو شوید زیرا رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرموده است: لبخندت به برادر مسلمان برای تو صدقه است» و بدانید که اخلاق خوب سبب رضایت خدا و طولانی شدن عمرتان می شود و روز قیامت به پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم نزدیک خواهید بود.

و الحمدلله رب العالمین

 

 

 

 

 

 

صحيفه صادقه در رسانه ها



توييتر صادقه

مفاهيمى كه لازم است اصلاح شوند

فيسبوك صادقه



خبرنامه

ايميل خود را وارد كنيد تا آخرين اخبار به ايميل شما فرستاده شود

سنت و فضائل اخلاقى    در اين نسخه

موبايل صادقه

شماره تلفن را براي دريافت سنت گنجهای وارد كن

un4web.com طراحی و برنامه نويسی : شركت متحده

مقالات و پژوهش های منتشر شده لزوما مجله ديدگاههاي نمايندگی نيست