افزودن موضوع چاپ دوم علاوه بر این نسخه کامل برای اولین بار از موضوع به پایان رسید افزودن موضوع های فعال

سنت و آداب و رسوم

• آداب خوردن و نوشیدن (اولین نسخه)

بقلم: دکتر عبدالله بن مشاری سعدی (سعودی) - 2012-04-02

آداب خوردن و نوشیدن (اولین نسخه)

 

 

 

 

 

 

 

 

 آداب یعنی خصلت های خوب، اسلام برای تمام ابعاد زندگی آدابی مقرر کرده که مسلمان باید آن آداب را رعایت نماید و بدان پایبند باشد، از جمله آدابی که اسلام مقرر داشته ، آداب خوردن و نوشیدن است، که اسلام به آن بسیار اهتمام ورزیده است و اینک آداب خوردن و نوشیدن را برایتان بیان می کنیم.

 

1ـ خوردن حلال

خداوند متعال می فرماید:‭}‬يا أيُّها الّذِين آمنُواْ كُلُواْ مِن طيِّباتِ ما رزقْناكُمْ واشْكُرُواْ لِلّهِ إِن كُنتُمْ إِيّاهُ تعْبُدُون‭ {‬(بقرة:172).

 

ای کسانی که ایمان آورده اید از چیزهای پاکیزه ای بخورید که روزی شما ساخته ایم و سپاس خدای را بجا آورید اگر او را پرستش میکنید.

 

ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: ای مردم خداوند پاک است و جز پاکی را نمی پذیرد، و خداوند مسلمانان رابه همان چیزی امر نموده که پیامبران را بدان فرمان داده است و می فرماید: ‭}‬يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنْ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُواْ صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ‭{‬ای پیامبران از پاکیزه ها بخورید و کار شایسته انجام دهید بیگمان من به آنچه می کنید آگاه و دانیم.و می فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ » ای مؤمنان از روزی های پاک و حلالی که به شما داده ایم بخورید.

سپس رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم از مردی سخن به میان آورد که به سفری طولانی می رود، ژولیده مو و غبار آلود دست هایش رابه سوی آسمان دراز می نماید و می گوید: پروردگارا، پروردگارا، و حال آنکه غذایش حرام و نوشیدنی اش حرام و لباسش از حرام تهیه شده است و با حرام تغذیه شده کجا دعایش اجابت می شود» (مسلم 1015 )

 

 

2ـ بسم الله گفتن در آغاز غذا خوردن

از عمر بن ابی سلمه رضی الله عنه روایت است که گفت: من بچه ای بودم تحت پرورش رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم، دستم را در کاسه غذا این سو و آن سو دراز می کردم ، رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم به من گفت: ای جوان بسم الله بگو و با دست راست غذا بخور و از جلوی خودت غذا بخور» از آن روز به بعد همیشه اینگونه غذا خورده ام» (بخاری 5376 و مسلم 2022)   

 

 

أـ هر کسی به هنگام غذا خوردن بسم الله نگوید شیطان با او شریک میشود و برکت غذایش را می برد: از جابر رضی الله عنه روایت است که می گوید از رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم شنیدم که می گفت: هرگاه فرد وارد خانه اش شود و به هنگام ورود به خانه و به هنگام غذا ذکر خدا را بگوید، شیطان می گوید: شما نمی توانید شب را اینجا بگذرانید و غذایی ندارید، اما اگر فرد وارد خانه شود و ذکر خدا را نگوید شیطان می گوید می توانید شب را در این خانه سپری کنید و اگر به هنگام غذا ذکر خدا را نگوید، شیطان می گوید: هم شب را در اینجا می گذرانید و هم شام اینجا صرف خواهید کرد» (مسلم 2018)   

 

از حذیفه رضی الله عنه روایت است که گفت: هرگاه همراه پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم برای صرف غذا می نشستیم ما به سوی غذا دست دراز نمی کردیم تا اینکه رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم خوردن را آغاز می کرد، یک بار همراه ایشان برای صرف غذا نشسته بودیم دختر بچه ای شتابان آمد و می خواست بادستش غذا بردارد رسول خدا دست او را گرفت،

 

سپس بادیه نشینی آمد و گویی او را به جلو می راند . رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم دست او رانیز گرفت و فرمود: غذایی که اسم خدا بر آن برده نشود شیطان برای خود حلال می پندارد وشیطان این بچه را تحریک کرد تا اینگونه غذا را برای خود حلال نماید اما من دستش را گرفتم، سپس این بادیه نشین را آورد تا غذا را بوسیله او ( که می خواست بدون گرفتن نام خدا غذا خوردن را شروع کند) برای خود حلال نماید،  اما من دست بادیه نشین را گرفتم، سوگند به خدا دست این بادیه نشین از سویی در دست من و از سویی در دست شیطان بود». (مسلم 2017)   

 

 

ب ـ اگر فراموش کرد که در آغاز غذا بسم الله بگوید؛ وقتی به یاد آورد بگوید: بسم الله فی اوله و آخره.

از عایشه ل روایت است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلمفرمود: هرگاه فردی ازشما غذایی تناول کرد، بگوید : بسم الله ، اگر بسم الله گفتن را در اول غذا فراموش کرد، بگوید: بسم الله فی اوله و آخره». (مسلم 2058)

 

 

 

 

3ـ خوردن با دست راست:

ابن عمر رضی الله عنهما از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم روایت می کند که فرمود: وقتی می خواهید غذا بخورید یا آب بنوشید ، با دست راست بخورید و بنوشید، زیرا شیطان با دست چپ می خورد و می نوشد» (مسلم 2020) 

 

و از سلمه بن اکوع رضی الله عنه روایت است که مردی نزد رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم با دست چپش غذا خورد، پیامبر فرمود: با دست راست غذا بخور» گفت: نمی توانم فرمود: نخواهی توانست» آنچه او را از خوردن با دست راست منع کرد تکبر بود، راوی می گوید: وی پس از این دیگر نتوانست دست راست خود را به سوی دهان بلند کند» (مسلم 2021)    

 

 

4 - غذا خوردن از طرف که به دنبال:

عمر بن ابی سلمه که پیامبر
صلی الله علیه وآله وسلم گفت: «و همه با» خوردن.

 

 

 

 

5ـ خوردن از جلوی خود:

عبدالله بن بسر رضی الله عنه می گوید: پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم کاسه ای داشت که به آن الغراء گفته می شد و چهار نفر آن را بلند می کردند، وقتی قربانی می کردند این کاسه را در حالی که در آن غذا تلیت شده بود آوردند و همه گرد آن جمع شدند وقتی تعداد زیاد شد پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم دوزانو نشست، بادیه نشین گفت: این چه نوع نشستنی است؟  پیامبر فرمود: خداوند مرا بنده ای کریم و بخشنده قرار داده و مرا جبار و سرکش نکرده است.

 

سپس رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: « از اطراف بخورید و وسط غذا را بگذارید که در آن برکت نازل می شود» (ابوداود 3773 و حدیث صحیح است)

   

 

و ابن عباس رضی الله عنه ازرسول الله صلی الله علیه وآله وسلم روایت می کند که فرمود: از گوشه های کاسه بخورید و از وسط نخورید ، چون برکت در وسط آن فرود می آید» (مسند امام احمد 1/270 و حدیث صحیح است)

 

 

 

6ـ در حال تکیه زدن غذا نخورید:

ابی جحیفه رضی الله عنه می گوید: رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: من در حالی که تکیه زده ام غذا نمی خورم» (بخاري 5398) 

 

 

7ـ از هیچ غذایی ایراد نگیرید:

ابوهریره رضی الله عنه می گوید: « پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم هرگز غذایی را عیب نمی گرفت، اگر دوست داشت آن را می خورد  واگر دوست نداشت آن را نمی خورد» (بخاري 3526 و مسلم 2064)   

 

 

 

8ـ پرهیز از سیری مفرط:

مقدام بن معدی کرب رضی الله عنه می گوید: از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم شنیدم که می گفت: انسان هیچ ظرفی بدتر از شکم خویش را پرنکرد، چند لقمه ای که انسان را پا برجا نگه میدارد کافی است، و اگر چاره ای جز زیاد خوردن نبود یک سوم شکم را از غذا پر کنید و یک سوم آن را برای آب بگذارد و یک سوم را برای نفس کشیدن خالی بگذارد» (ترمذی 2380 و حدیث صحیح است)    

 

 

 

9ـ نفس نکشیدن و ندمیدن در غذا و آب:

ابن عباس رضی الله عنه میگوید: رسول الله از دمیدن درون  غذا و نوشیدنی نهی کرده است»  (احمد 1ظ309 و حديث صحيح استز) 

 

و از ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم از دمیدن در آب نهی کرده است مردی گفت: گاهی خس و خاشاک  در ظرف می بینیم ؟ فرمود: همان مقدار را بریزید» گفت:  از یک نفس سیر نمی شوم؟ فرمود: اگر خواستی نفس بکشی لیوان را از دهانت دور کن» (ترمذی 1887 و احمد 3/26 و 32و 57 و حديث حسن است)

 

 

 

10ـ رها نکردن لقکه ای که می افتد:

از جابر بن عبدالله رضی الله عنه روایت است که گفت: از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم شنیدم که میگفت: «شیطان به هنگام هر کاری که انجام می دهید می آید، حتی به هنگام غذا خوردن شما می آید اگر لقمه ای افتاد، خس و خاشاک آ نرا دور کنید و بخورید و نباید آ نرا برای شیطان رها کنید، و بعد از اتمام غذا انگشتان خود را بلیسید ، چون فرد نمی داند که برکت در کدام قسمت غذایش وجود دارد» (مسلم 2023)    

 

 

11ـ اگر با کسی مشغول خوردن خرما  بود دو خرما را یکجا نخورد مگر با اجازه کسی که همراه او مشغول خوردن است:

ابن عمر رضی الله عنه می گوید:  « رسول اکرم ص از اینکه فرد دو خرما را یکجا بخورد نهی کرده، مگر اینکه از همراهانش اجازه بگیرد»  (بخاری 2489 و مسلم 2045)

 

 

12ـ الحمدلله گفتن  بعد از غذا:

ابو ایوب انصاریرضی الله عنه می گوید: رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم هرگاه می خورد یا می نوشید می گفت: «الحمدلله الذی أطعم و سقی، و سوغه و جعل له مخرجاً» (ابوداود 385 و حدیث صحیح است)      

ستایش خداوندی را سزاست که خوراند و نوشاند و آن را گوارا نمود و راهی برای خروج آن قرار داد.

و عبدالرحمان بن جبیر رضی الله عنه می گوید: مردی که هشت سال رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را خدمت  نموده بود به من گفت:  که از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم شنیده که وقتی غذایش را نزد او می گذاشتند می فرمود: «بسم الله» و هنگامی که از غذا دست می کشید می گفت: « اللهم اطعمت و اسقیت و اغنیت و أقنیت و هدیت و أحییت فلک الحمد علی ما اعطیت» (مسنى احمد 4/62)    

« بار خدایا غذا خوراندی و آب نوشاندی و بی نیاز نمودی و هدایت نمودی و زنده گردانده ای پس تو را در برابر آنچه عطا نموده ای می ستایم.

 

 

 

13ـ گرد هم آمدن برای تناول غذا:

جابر بن عبدالله رضی الله عنه می گوید: رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: غذای یک نفر برای دو نفر کفایت می کند، و غذای دو نفر برای چهار نفر کفایت می نماید و غذای چهار نفر برای هشت نفر کفایت می کند» (مسلم 2059) 

 

 

14ـ استفاده نکردن  از ظرف های طلایی و نقره ای :

ام سلمه رضی الله عنه می گوید: رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید: هر کسی در ظرفی طلایی یا نقره ای بنوشد او در شکم خود آتش دوزخ را فرو می برد» (مسلم 2065)    

 

 

 

15ـ خوردن قسمتی ازغدا که روی انگشتان یا قاشق باقی مانده:

رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید: وقتی غذا خوردید، دست خود را پاک نکنید مگر ان که آن را بلیسید»  (مسلم 2031)

 

 

16ـ نخوردن غذای داغ:

اسماء بنت ابی بکر رضی الله عنها می گوید که هرگاه غذایی را درست می کرد کمی صبر می کرد تا از داغی شدید آن کاسته می شد، و سپس می گفت: از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم شنیدم که می گفت: غذایی که از شدت حرارت و داغی آن کاسته شده برکت بیشتری دارد»  (احمد 6/3500 و ابن حبان 1344 و دارمی 2/100 و ن ک الصحیحة 392)

 

 

 

17ـ اگر وقت نماز فرارسید و غذا حاضر بود نخست غذا را صرف نماید:

انس رضی الله عنه از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم روایت می کند که فرمود:  هرگاه شام گذاشته شد و از طرفی نماز اقامه شد، نخست شام را صرف کنید». (بخاری 5464 ، مسلم 557)   

و عایشه رضی الله عنها از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم روایت می کند که فرمود: « وقتی غذا حاضر شد به نماز مشغول نشوید و کسی که نیاز به قضای حاجت دارد نباید در همان حال به نماز حالت مشغول شود» (مسلم 560)  

 

 

18ـ خوردن با سه انگشت:

کعب بن مالک از پدرش رضی الله عنه  روایت می کند که گفت:  رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم با سه انگشت غذا می خورد و قبل از پاک کردن انگشتان ان را می لیسید» (مسلم 2032)   

 

 

19ـ اگر مگسی در غذا افتاد نباید غذا را رها کرد:

ابوهریره ا از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم روایت می کند که فرمود: «هرگاه در ظرف غذایتان مگسی افتاد، آن مگس را در ظرف فرو ببرد و سپس آن را دور بیندازد، چون در یک بال مگس شفا است  و در دیگری بیماری است»  ( بخاري 5782  )

 

 

20 ـ نباید ایستاده آب نوشید:

ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت می کند که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم از نوشیدن در حالت ایستاده نهی کرد»   (مسلم 2025 ) 

 

 

 

صحيفه صادقه در رسانه ها



توييتر صادقه

مفاهيمى كه لازم است اصلاح شوند

فيسبوك صادقه



خبرنامه

ايميل خود را وارد كنيد تا آخرين اخبار به ايميل شما فرستاده شود

سنت و فضائل اخلاقى    در اين نسخه

موبايل صادقه

شماره تلفن را براي دريافت سنت گنجهای وارد كن

un4web.com طراحی و برنامه نويسی : شركت متحده

مقالات و پژوهش های منتشر شده لزوما مجله ديدگاههاي نمايندگی نيست